Konkani Beyond Scripts

कोंकणी बियोंड स्क्रिपट (लिपिभायली कोंकणी)

वेळाचीं रोदां फुडें गेल्लेपरीं आमीं सयत आमचीं पावलां पाटीं व्हर्चीं न्हय बगार मुकार वर्ची गर्ज आसा. कोंकणी साहित्याचो दर्जो हेर समकाळीन भासां समोर खंच्या पांवडार आसा तें अधुरें सवाल. पूण कोंकणिंत आसचें साहित्य सर्व खचरो न्हय म्हळ्ळें हांव मांदून घेतां. आज आमी डिजिटल काळार जियेवन आसांव. अजीक शेंभोर वर्सां-धीं चडताव घरांनी करेंट सयत नातलें. पूण त्या परिस्थितेंत सयत कोंकणी साहित्य रचन जालां. १८८९ इस्वेंत ’पुणेंत’ रोमी लिपिच्या कोंकणिंत पत्रकारितेची सुर्वात जाल्ली (उदेंतिचें साळक). १९१२ इस्वेंत कन्नड लिपिच्या कोंकणिंत पत्रकारता सुर्वातली (कोंकण दिर्वें). १९३४ इस्वेंत देव‌नागरी लिपिच्या कोंकणिंत पत्रकारता सुर्वातली (नोवें गोंयें). ह्ये उपरांत कोंकणी साहित्यीक शेतांत खूब रितिचें साहित्य उभजलां; धार्मीक साहित्य, गद्य-साहित्य; कथा, कादंबरी, लेखनां, ओळोक... आनी पद्य-साहित्य; कविता, कांतारां/पदां... 

कोंकणी साहित्य उभजायिल्ले चडताव आसूं वा तें साहित्य छापलले आसूं, चडताव कोण‌यी इसकोलांनी कोंकणी भास शिकोन, बरवंक शिकलले न्हय. पूण वेळाकाळानुसार प्रांतीय बर्पाची रीत (Orthography) पाळून आयिल्ले. प्रांतीय प्रभावाक लागोन गोंयांत मराठी, कर्नाटकांत कन्नड, केरळांत मलयाळम, तशेंच महाराषट्रंत हिंदी/मराठी भासेचीं उत्रां सयत सहज रितीन कोंकणिंत रिगलीं. तेच‌परीं बर्पाची रीत सयत वेगळी जाली. एका विसतारीत भासेंत हें सामान्य. पूण आज गोंयांत तशें मंगळुरांत कोंकणी बर्पारीत शिकयतात आनी शिकचीं जायतीं विध्यार्थीं आसात. पूण पाटल्या धा-भारा दशकांनी आसलो एक ऊण जावनासलो ’अध्ययन’. ह्या विशयाचेर थोडो नियाळ करुयां:

हांव आतां एक विध्यार्थी जावन समग्र कोंकणिंतलें साहित्य अध्ययन करुंक आशेतां देकून म्हाका समग्र कोंकणिंत (फकत एका लिपीक/एका प्रांत्याक सीमीत जायनासचीं) आसचीं पुसतकां कितलीं? 
२००६ इस्वेंत कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमीन ’२०व्या शेकड्याच्यो कोंकणी कथा’, तशेंच २०१८ इस्वेंत ’सूऱ्यो उदेता’ पुसतकांनी गोंय, कर्नाटक, महाराषट्र, केरळा तशेंच पर्गांवांतल्या कथाकारांच्यो कथा वाचुंक मेळतात; त्यो कन्नड, देव‌नागरी, रोमी लिपिंत बरयिल्ल्यो. अशें केल्लेवर्वीं समग्र कोंकणी साहित्याचें त्राण समजुंक सलीस जाता. कवितेचीं कांय थोडीं पुसतकां आसलीं म्हळ्ळो आडवाद हांगासर घेव्येता. आमचेलागीं अकाडेमी आसात पूण खंच्याय अकाडेमीक हें काम गर्जेचें म्हण भगानासचें म्हाकाच विज्मीत कर्ता. एक थंय हांगा अपरूपायेन एक-दोन साहित्यीक अध्ययनाचीं पुसतकां कोंकणिच्या शेंबोर वर्सांच्या इतिहासांत आमकां पळेवंक मेळतात. आतां आमचेलागीं तांत्रिकता आसा तर‍यी आमच्या दोळ्यांनी कित्याक क्याटरकट? हें सवाल म्हाका कांय तेंपाथावन धोसून आसलें. सामाजीक परिस्थिती अशी आसा म्हळ्यार आमी आतां पोसट ट्रूथ (Post-Truth) काळांत जियेवन आसांव. हांगासर प्रोपागेंडाच राज्वटकी चलयता. समाजीक माध्यमांनी जीं कोण जितल्या मापान प्रोपागेंडा चलवंक सक्ता, तेंच सत जालां. ताका पाटिंबो दिंवचीं वाटसाप महाविध्यालयां. पूण साहित्य म्हळ्यार वेगळेंच. ह्या प्रोपागेंडांनी साहित्याक सयत कद्वळ करुंक पाटीं सरानासचीं उग्त्यान मिरंवचो काळ हो. 

ह्या खंच्याय अडकळेंनी आमी आमचो दिश्टावो सांबाळुंक आसा. आमी ह्या काळाक प्रतिनिधित्व करून आसांव म्हणतच आमची जवाभदारी जावनासा आमच्या तांकिचो वावर आमी कर्चो. ह्या दिशेन म्हाका दिसचें भोव गर्जेचें तशेंच भोव त्रासाचें काम ’समग्र कोंकणी साहित्याचें लिप्यंतरण आनी डिजिटलीकरण’. ह्या चिंत्पांत उदेल्लें मिसांव जावनासा ’कोंकणी बियोंड स्क्रिपट (लिपिभायली कोंकणी)’.

दिश्टावो: 
कोंकणी साहित्या खातीर एक एकात्रीत आनी सगळ्यांक सहज उपलब्ध जांवचें डिजिटल परिसंस्था उभार्चें, भाशेच्या आनी लिपिच्या अडकाळ्यांक निवरांवचे सांकव भांदचें, तशेंच फुडल्या जनांगाक उपकाराक पडचें साहित्य जोगासाणेन सांबाळून दवर्चें.

मिसांव:
रोमी, कन्नड आनी नागरी ह्या लिपिंचो समावेश करून, वेग‌वेगळ्या लिपिंतलें कोंकणी साहित्य डिजिटलीकरण करून ताची जतन कर्चें.
लिपिंच्यो गडी उत्रोंक सलीस करून सलीसायेर हेर लिपिंतल्या कोंकणी साहित्याची उपलब्ध कर्चीं व्यास‍पीठां तयार कर्चें.
साहित्या मुखांत्र वेवेगळ्या कोंकणी बोली-समुदायांक मेतेर कर्चीं समावेशां आसा कर्चें.
बहुलिपी कोंकणी अभ्यासांत संशोधन, लिप्यंतरण आनी शैक्षणीक सहभागाक प्रोत्साहन दिंवचें.
डिजिटल साधनां वर्वीं नव्या पिळगेक कोंकणी भाशेचो आनी संसकृतीचो अभ्यास, संवर्धन आनी सातत्य राकंवचाक सक्षम कर्चें.

आमी कोण?

आशावादी प्रकाशन पाटल्या थोड्या तेंपाथावन ह्या दिशेन काम कर्न आसा. आतां आशावादी प्रकाशनासवें समजिकायेचो खरार MOU (Memorandum of Understanding) करून जोड भागिदार जावनासचीं महाविध्यालयां; 
१. सैंट झेवियर्स महाविध्यालय - माप्सा, गोंय.
२. डी.सी.टी-चें धेंपे महाविध्यालय (परिगणीत) - मिरामार, गोंय
सहभागित्व कर्तात;
१. गोंय कोंकणी अकाडेमी
२. दल्गादो कोंकणी अकाडेमी
३. कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमी

अगोसत २०२६ थाव अगोसत २०२९ पऱ्यांत हें मिसांव हीं सर्व कामां कर्ची येवजण घाल्या;
१. नियमीत अध्ययन कामासाळां (वेवेगळे विशय, लिप्यंतरण हांतूं आटाप्तात)
२. पुसतक लिप्यंतरण (एका लिपिथावन अन्येका लिपिंत लिप्यंतर कर्चें)
३. ई-पुसतकां, आ-पुसतकां, वी-पुसतकां. 
४. पुसतक पर्गटणी (कन्नड, नागरी आनी रोमी लिपिंनी)
५. समावेशां (भास, लिपी आनी साहित्याक लग्ती जाल्लीं)

कोंकणी बियोंड स्क्रिपट (के.बी.एस.) पंगड (सल्हा-समितिंत)
१. बाप. दो. लुवीस गोम्स (सैंट झेवियर्स महाविध्यालय, माप्सा - गोंय)
२. बाय. अंजू साखर‌दांडे (धेंपे महाविध्यालय, मिरामार - गोंय)
३. दो. चंद्रलेख डिसोज (कोंकणी विभागाची निवृत मुखेसत - गोंय महाविध्यालय)
४. आंडऱ्यू एल. डिकुन्हा (नाम्नेचो साहित्यीक समीक्षक, कवी - मंगळूर)
५. विल्ली गोयेस (निवृत प्रिन्सिपाल, नाम्नेचो साहित्यीक - गोंय)
६. शैलेंद्र मेहता (संपादक, वर्णमुद्र)

के.बी.एस. मुखेसत: वल्ली क्वाड्रस (प्राधान संपादक: आशावादी प्रकाशन)

तांतरीक मजत: ग्ल्याडसन ग्रेनोल्ड डिसोज, युके.

के.बी.एस. मिसांवाखाल लोकार्पण जाल्लीं पुसतकां

के.बी.एस. मिसांवाखाल लोकार्पण जाल्लीं ई-पुसतकां
१. कथन (कथापाठ शिंकळ VII प्रपत्रां, नागरी): २५ जुलाय २०२६

के.बी.एस. मिसांवाखाल लोकार्पण जाल्लीं आ-पुसतकां
१. एडवीन जे. एफ. डिसोजाच्यो कथा (आशावादी प्रकाशनाचें १४ वें आ-पुसतक 
२. क्याथरीन रोड्रिगसाच्यो कथा (आशावादी प्रकाशनाचें १५ वें आ-पुसतक

के.बी.एस. मिसांवाखाल लोकार्पण जाल्लीं प्रिंट पुसतकां
१. नवी दिशा (मोनिका डेसा मथायस, नागरी): २५ जुलाय २०२६ 
२. कथन (कथापाठ शिंकळ VII प्रपत्रां, कन्नड): २५ जुलाय २०२६ 
३. कथन (कथापाठ शिंकळ VII प्रपत्रां, नागरी): २५ जुलाय २०२६
४. क्याथरीन रोड्रिगसाच्यो कथा (क्याथरीन रोड्रिगस कटपाडी, नागरी): ६ सेपटेंबर २०२६