डो. एडवर्ड एल नज्रेताच्या कथेंनी मोर्नां आनी तत्वगिन्यान
कोंकणिंतलो नामनेचो कथाकार डो.एडवर्ड एल. नज्रेत वृत्तेन एक सर्जन डोकटोर. देकून मनशाची दूक, व्हळवळे, जल्म, जिवीत आनी मोर्न ह्या सर्वां मधें मनशा संवेदनां भोव बारीक्सायेन पळेवन आयिल्लो कथाकार. हाच्या कथेंक विवीध रितिंनी वाच्येत. समाजीक चिंत्पाच्या नद्रेन ह्यो कथा कांय एका समाजेच्या प्रसतूत घडितां/घटनांचेर आर्सो धर्च्यो म्हण दिसतीत. पूण गुंडायेन, तत्वगिन्यान नद्रेन ह्या कथेंनी भोव अपुर्भायेन मोर्नां/व्हळवळे आनी हाचीं विवीध रुपां दाकंवचें प्रेतन केल्लें दिसोन येतां. जल्म आमकां असतित्व दिता. जिवीत आमकां तें समजोंक एक आवकास दिता, आनी मोर्न आमकां तो आवकास थीर न्हय म्हण आटवणी करून दिता. मोर्न/व्हळवळे कसल्या प्रकाराचे आसुयेता?
व्हळवळे, दूक वा मोर्नांचीं वेवेगळीं रुपां डो.एडवर्ड एल. नज्रेताच्या एकेका कथेंनी दिसता. थोड्यांचो उल्लेक कर्चो तर;
भवतीक मोर्न: कुडीन भगचा द्किंत म्हळ्यार पिडेंत, भुकेंत, तानेंत, उतर प्रायेंत.
भावनात्मक मोर्न: आमचीं भगणां, उमाळे आनी आशा-अत्रेगांनी भगचें मरण म्हळ्यार एक्सुर्पण, दखो, नेगार्पण, तिरसकार असल्यांत भगुंक मेळचें.
मनोवैग्यानीक मोर्न: दोळ्यांक दिसानासचो मानसीक संघरष म्हळ्यार खंत, कावजेणी, निरासपण, लेकावर्ती काळजी करची.
सामाजीक मोर्न: संबंधांनी, दुबळिकाय, वर्ग-अंतस्थ भेद, आवमान.
कुटमीक मोर्न: कुटमीक भांदांनी फूट, बाल्यपणाचेर निरलक्षा, व्हडिलां थावन मेळानातलो मोग.
आप्तांच्या वेगळाचाराचें मोर्न: आमी चड मोग केल्लीं आमचेथावन मोर्नांत वा तिरसकारांत वेगळाचार जाताना भगची दूक.
आर्थीक रितिचें मोर्न: दुडू, बेकार्पण, रीण, दिस्पडतो ग्रास जोडुंक भगचें दूक.
अस्थित्ववादी मोर्न: जिवितांत उद्देश कसलो? आमी कित्याक जियेतांव, जिवितांत दूक आनी वेगळाचार येंवचो कित्याक म्हळ्ळीं चिंत्नां.
नयतीक मोर्न: अत्मो, अंतरमन, विंचवण, जवाभदारी जेदनां हेरांक दुकयिल्ल्याचो, हेरांक दखो दिल्ल्याचो परिणाम जावन स्वता भगची दूक.
असहायकपणाचें मोर्न: समाजेंत बदलुंक असाध्य जाल्ल्या संग्तेंचेर भगचे कळवळे आनी दूक.
डो.एडवर्ड एल नज्रेत उंचलें शिकप जोडललो पूण भोव सादो आनी मोगाळ मित्र. समाजेंत कितलेशेकी तांच्या स्वताच्या भलायकेची वा तांच्या कुटमाच्या सांद्यांच्या भलायकेची जोक्ती सल्हा घेवंक कुमोक विचार्तात आनी डोकटर एडवर्ड केदिंच नेगार केल्लो न्हय.
हाचें अन्येक खाशेलेंपण म्हळ्यार हो एक बरो वाचपी. डो.एडवर्ड एल. नज्रेताच्यो कथा कोलेजिंनी अध्ययनाक योग्य जाल्ल्यो कथा. आशावादी प्रकाशनान २०२४ इस्वेंत चलयिल्ल्या राषट्र मट्टाच्या कथा अध्ययनाच्या शिंकळेंनी ’मृगजळ’ पुसतकाच्या कथेंचेर पांच प्रपत्रां सादर जाल्लीं. तेचपरीं ’गोलिमार’ कथेंचेर सयत अध्ययन चल्ची गर्ज आसा. कोंकणिंत ’समग्र कोंकणी’ म्हळ्ळें चिंतप सोंपें न्हय. तें चिंतप चिंतुंक विशाल मनाची, गुंडायेच्या चिंत्पाची गर्ज आसा. फकत ’आमचो फायदो’ चिंतून आमकां जाय जाल्लें कर्न ताका ’कोंकणी सेवा’ म्हण दांग्रो मार्च्या मूर्खपणाच्याकी, डो. एडवर्ड एल. नज्रेत तसल्या उत्तीम कथाकारांच्यो कथा पयलें आमीं वाचून, समजोन घेतल्यो तर गमतलें, ह्यो कथा भारताच्या खंच्याय भासेंनी तर्जण जावंक सूक्त काल्ल्यो कथा.
कोंकणी कथेंनी वेग-वेगळे प्रयोग
१९४३ इस्वेंत आर. के. नारायणाच्या ’माल्गुडी डेस’ कथासंग्रह भारतांत चडताव भासेंनी तर्जण जाला, उपरांत शंकरनागच्या निर्देशनाखाल १९८६ थावन टिविचेर सीरियल जावन प्रसारीत जाल्लेनिमतीं फकत भारतांत मात्र न्हय, विदेशांनी सयत प्रसार जावन ह्यो कथा लोकामोगाळ जाल्यो. माल्गुडी एक काल्पनीक कथा, आनी तांतले पात्र सयत काल्पनीक पूण समाजेंत घडोन आसच्या घटनांचेर आधारीत जावनासले. हाचेर प्रेरीत जावन कोंकणिंत २००५ इस्वेंत म्हजोच ’कंगाल आनी ताची कुक्केहळ्ळी’ म्हळ्ळो कथासंग्रह कन्नड लिपिंत, आशावादी प्रकाशनाखाल पर्गट जाल्लो. कुवेयटांत कथापाठ कामासाळांत ह्या पुसतकाचेर प्रबंध/लेख सादर जालीं. ’कंगाल’ म्हळ्यार गत-आधार नातलो वेक्ती. ’कुक्केहळ्ळी’ एक काल्पनीक गांव, आनी कथेंनी उदेल्ले चडताव पात्र नीज घटनांचेर आधारीत जाल्ले.
डो.एडवर्ड एल. नज्रेताचो ’गोलिमार’ २०१० इस्वेंत कन्नड लिपिंत पर्गट जाल्लो पांचवो कथाजमो सयत असल्याच प्रकाराचो. हांगासर ’गोलिमार’ एक काल्पनीक गांव, आनी ह्या जम्यांतल्या कथेंनी आसचे पात्र सयत समाजेच्या घडणुकेच्या आधारान उदेल्ले. डो. एडवर्ड एल, नज्रेत एक सर्जन डोकटोर, जिवीत आनी मरण ह्या दोन पोंतां मधें चिर्डोन आसच्या लोकांचीं संवेदनां भोव लागशिल्यान पळेंवचो, समजोंचो. देकून ताच्या एकेका कथेंनी कशें संबंधांक ह्या संवेदनाच्या सुतांनी रेवडोन जियेतात म्हळ्ळें भोव मार्मीक रितीन चित्रण केल्लें आमी खोलायेन अध्ययन कर्ताना गमता. कोंकणिंत भोवशा वैद्यकीय शेताचेर कथा बरंवचांत म्हाका दिसचीं दोन नांवां म्हळ्यार डो. एडवर्ड एल. नज्रेत आनी दुस्रें मोनिका डेसा मथायस डबलीन.
डो. एडवर्ड एल नज्रेताच्यो कथा कन्नड भासेंत तर्जण जाल्यात. २०व्या शेकड्याच्यो कथा (२००६, कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमी) पुसतकांत, तशेंच सूऱ्यो उदेता राषट्र मट्टाच्या कथासंकलनांत पर्गट जाल्या. स्वताच्या मोटव्या कथेंचीं स संग्रहां कन्नड लिपिंत पर्गट जाल्यांत. दोन डिजिटल आडियो पुसतकांनी प्रसार जाल्यांत. दोन ई-पुसतकांनी तशेंच २०२४ इस्वेंत नागरी लिपिंत ’मृगजळ' आनी हो नागरी लिपिंतलो दुस्रो कथासंग्रह, समग्र कोंकणी कथा अध्ययन कर्तेल्यांक ह्यो कथा भोव उपकाराक पडतल्यो म्हणच्यांत दुभाव ना.
[’गोलिमार-च्यो कथा’ पुसतकाचेर वल्ली क्वाड्रसान बरयिल्लें प्रसतावन]
डो. एडवर्ड एल. नज्रेताचीं डिजिटल ई-पुसतकां
मृगजळ (कन्नड लिपिंत)
मृगजळ (नागरी लिपिंत)
डो. एडवर्ड एल. नज्रेताचीं डिजिटल आ-पुसतकां
मृगजळ
गोलिमारच्यो कथा
Comments
No comments yet. Be the first to say what you thought of it.
Leave a comment