"आमीं आमकां आमचा श्याथियेचेर मेजतांव तर हेरां आमकां मेजतात आमीं तांकां कितें केलां ताचेर"
खंचो धर्म उंचलो?
वरस : २००६
मयनो : अक्तोबर
ह्या संसारांत जियेवन आसचा हरयेका मनशाक एक न्हंय एक धर्म आसा, तें तो पाळूं वा सोडूं पूण ह्या संसारांत जल्मोन येंवचा हरयेका मनशाचेर जल्मल्ल्या घड्येच हो ’धर्म’ ताचेर थापला. कोण क्रिसतांव तर कोण मुसलीम आनी कोण पार्सी तर कोण सीख हरयेकल्याक हो धर्म म्हळ्ळो आसा जांव तो काळो व गोरो.
’थापला’ - म्हळ्ळो सब्ध हावें कित्याक वापारलो म्हळ्यार खंचाय मनशान जल्मल्ल्या घड्ये आपणाक पसंदेचो धर्म खंचो म्हळ्ळी विंचवण करुंक असाध्य मात्र न्हंय असंबद्द. तांकां तो धर्म तांचा जल्म दातारां थावन लाभता, आनी त्या जल्म दातारांकय तो धर्म तांचा जल्म दातारां थावन देंवोन/गळोन/थापोन आयिल्लो जावनासा.
हरयेका धर्माचो मुळावो सार होच - मनीस जावन जियेवन आसताना जसो तूं जियेताय तशें हेरांक जियेवंक सोड आनी मनशापणाक केदिंच सांडिनाका. ह्या उत्रांची परिभाशा त्या त्या धर्मांनी वेवेगळी आस्येता तरय सार तोच्च. खंचो तो धर्म शिकयता तुजा भावांची खून कर म्हण? खंचो धर्म शिकयता तुजा सेजार्चांक लुटून जिये म्हण? खंचो धर्म शिकयता एकामेकाचें रगात पिये म्हण?
ल्हानपणार थावन हरयेकलो वेवेगळ्यां थावन वेवेगळ्या रितीर वेवेगळ्या प्रकारानी ह्या धर्माची शिकवन घेता. आनी हरयेकलो हेंच शिक्ता ’अपलो धर्म उंचलो’. हिंद्वांक तांचो धर्म उंचलो कित्याक म्हळ्यार तो ’संयम आनी सोसणिकाय’ शिकयता तर जैनांक तांचो धर्म उंचो कित्याक म्हळ्यार तांचो धर्म तांकां ’अहिंसा’ शिकयता. क्रिसतांवांक तांचो धर्म ’एकामेकाचो मोग करा, दुस्मानांक भोगसिया’ म्हण शिकयता देखून क्रिसतांवांक तांचो धर्म उंचलो. तर आतां सवाल उटता हें ’ह्या संसारांतले सर्व धर्म उंचले आनी सर्व मनशाक हो धर्म आसा तर मनीस कित्याक इतलो खोटो?’
ह्या संसारांत धर्म शिकवणदारां जायतीं आसात, तरय राषट्रां एकामेका कित्याक रागार, ध्वेशार आनी मोस्रान झळतात? एका राश्ट्राभितर जाती-कातिचा निबान कित्याक झगडतात? खंचो तो लिप्तो धर्म जो मनशांक ह्यापरीं जियेवंक मजबूर कर्ता?
आमची धार्मीक प्रगती मेजचें माप आमचा फिर्गजेंत आसचा भांदपांचेर मेजतांव, कितली व्हड इगर्ज, कितलें व्हड दीवळ व कितली व्हड मसजीद आनी त्या भांदपांनी वर्साक कितलीं कारयीं कर्तांव, कितलो लोक येता आनी कितलो हजार/लाखांनी खर्चितांव म्हळ्ळ्याचेर आसा शिवाय आमचा गांवांत अजून तेच्च भुकेंत, गरीबपणांत जियेवन आसचांचें गण्णें करुंक खंचोय धर्म फुडें येना. हांकां वर्साक एक पावटीं लोकां मुखार आपवन कांय थोड्या रुप्यांची भीक दिंवची तरय हांगा पत्रकर्तांची लायन उभी आसोंक जाय, पत्रांनी खबरो छापोंक जाय. सोविनियरानी आमच्यो रंगाळ तस्वीरयो छापोन येवंक जाय.
हाचेमधें थोडे धर्मांदळे - धर्माचा नांवान ध्वेष विसतार्चे. आनी थोडे चिंतात कांय हेरांक आपल्या धर्माक हाडलें तर आमीं सालवार जातांव म्हणोन, कोणा गरिबांक फुसलावन, बनावन मांकोड कर्न आमचा धर्माक हाडन तांचा बेबसपणाचेर खेळखुळां कर्तांव. पूण ह्या प्रक्रियेची खरी वाट आमीं केदनांगी विस्रल्यांव म्हण दिसता - खरी वाट ही जावनासा पयलें आमीं आमचो धर्म परिपूर्ण रितीन जियेल्यावंक तर ताचेर प्रेरण घेवन जर कोणय आमचो धर्म घेतीत तर ताच्याकी वर्तें खंयचें आसा? हें ह्या धर्मांदळ्यांक कशें समजंवचें?
ह्या सर्व सवालांक मेळची जाप भोव संपी - धर्म मनशाचा जिण्येंत एक नीब मात्र शिवाय आयद न्हंय. मनीस अपलो धर्म कसलोय म्हणों पूण त्या धर्मापरकार तो जियेच्च ना वा जियेवंक प्रेतनय करिना. प्रेतन केल्लें तर ह्या संसारांत राषट्रांनी फवज भांदची गर्ज उदेतिना. आयचा काळार देश कोरेडांनी दुडू ह्या फवज भांदचाक आनी मारेकार आयदांक गळसिता तरय कोरोडांनी लोक अजून भुको आनी नागडो. दिसाचें एक जेवाण गत नातल्ले कितलेगी ह्या संसारांत अजून जियेतात, पोटाक आसचांचा स्वार्थाक लागोन गांवार गांव रागान, ध्वेषान लासतोना. हो धर्म फकत्त जियेंवच्यो वाटो मात्र सोधून दिता शिवाय जियेवंक खाण दीना. जियेवंक गर्जेचें खाण मनशान अपलीं धा बोटां झरवन गळसुंक जाय. तीं झरंवचें माध्यम मात्र तो अपल्या चिंत्पातेकीद सोधुंदी - कोण वोतांत घाम काडन घोळोंदी आनी कोण कोणाचें लुटून खांवदी पूण एक मात्र सत - धर्म नासतां मनीस जियेवंक सक्ता पूण खाण नासतां न्हंय.
इंगलिशांत एक सांगाप आसा ’We rate ourselves by what we are capable of doing, whereas others rate us for what we have done to them’ (आमीं आमकां आमचा श्याथियेचेर मेजतांव तर हेरां आमकां मेजतात आमीं तांकां एदोळ कितें केलां ताचेर). म्हळ्यार मनशाचो धर्म आनी मनशाची जिणी मधें भोव व्हड खंदक आसा. आमचो धर्म, आमची जिणी, आमचें चिंताप, आमच्यो कर्न्यो केदिंच एकामेका ताळ पडानांत. देखून खंचो धर्म उंचलो आनी खंचो उंचलो न्हंय म्हळ्ळें तर्क पिशें तर्कच म्हण्येता.
ह्या परिगतेंत ह्या सर्व सवालांक जाप आपापिंच लाभता - सर्वांचाकी वर्तें धर्म जावनासा ’मनशाधर्म’. पूण आतां उटता अन्येक सवाल ’मनीस जावन जियेवंक कोणाक जाय?’
देव बरें करूं,
- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
