घाटी

मयन्याचो कवी - ५. घाटी

संसारांत येदोळ पासोन कोणेंच कल्पन करुंक जात‌ल्ल्या काळांत आमी जियेवन आसांव. भोवशा म्हा-झुजावेळार सयत जांव असले दीस कोणेंच काड‌ल्लेविशीं आमी इतिहासाच्या बुकांनी वाचुंक ना. कोवीड व कोरोना वायरसान अख्ख्या मनशा कुळाक‌च धुस्पटायलें. सुरवेर फोकाणां केल्ल्यांनी सयत जेदना आव्याचें उदक वयर आयिल्लेपरीं संकश्ट अपल्याच गांवाक जेदनां हें वायरस रिगलें तेदनां चिंतुंक मजबूर जावन आपापल्या घरांनी बंध जाले.

कवी म्हळ्यार सभार अर्थ आसुयेता. चरित्रेच्या बुकांनी रायांनी अपणाची व्हडवीक गांवच्याक पोस‌ल्ले कवी जियेवन आसताले. तांचें काम फकत पाटोसाचेर बोस‌ल्ल्या रायांचेर, तांच्या कायदे कानुनांचेर होगळीक उचार्णी कर्चें शिवाय हेर कितेंच तांकां पडोन गेल्लें ना. तो काळ रोम्यांटिसमाच्याकी आधलो आसुयेता. उपरांत रोम्यांटिसम आयलें, काळ बदलन गेल्लेपरिंच कविच्या अर्थाचो सयत बदलावण जावन आयलें. मोडर्न, पोसट मोडर्न उपरांत दलीत-बंडाय कवितेंनी कविंचें रूप‌च बदलिलें. एका तेंपादीं कवी म्हळ्यार रायांक हर्सुंक आसले आतां समाजीक काळजी आसचे, समाजेच्या दणसल्ल्यांच्या जिविताचेर समाजेच्या संघर्शांचेर स्पंदन कर्चे जाले. पूण वीपऱ्यास म्हळ्यार अजून जायते कवी तेच पारंपरीक वर्गांतले जावन उरल्यात. तांच्यो कविता फकत सक्कड सार्कें आसताना घडतात. तांच्यो कविता बंध कुडांनी दारां धांपून देतात. तांच्यो कविता पोट भर्न जेवन धेंक काडताना वेळ पाशार कर्चें अन्येक विकल्प भाशेन येतात. खरेंपणीं ह्या मयन्याच्या कविता सर्तेंत सभार कविता ह्या ’कोरोना’चेर आयल्यो पूण चिंत्पाची गुंडाय जांव, वयचारीक वैविध्यता जांव तांतूं आसली भोव पातळ. इतलो वेळ आसलो पूण ह्या वेळांत वाचपाचो बोर्गोळ उटून दिसतालो.

पूण थोड्यो कविता खरेंच जावन भोव समधान हाडुंक सकल्यात म्हणच्यांत दुभाव ना. तांतूं ही कविता खंडीत एक. देकून ’मयन्याची कविता’ जावन विंचुंक कसलेच त्रास जालेनांत.

’म्हज्या गांवांत स आमी, तांतून च्यार कवी. बाकिचे मोने’ - आयलेवार वाच‌ल्ली एक वळ यादिंत येता. कविता म्हळ्यार कितें? कवी म्हळ्यार कोण? कविता म्हळ्यार उत्रांची रास करून जशें मापळ्यांचें सुणें तोपी दवरलेल्या पाटल्यान गेल्लेपरीं वेचो कवी काय? कविता म्हळ्यार एक जवाभदारी म्हणून हांव तर‌यी पात्येवन आयलां देकून ह्या संघर्शाच्या दिसांनी सयत अपल्या जिण्येचे संघर्श, कश्ट - अकांत काळजांत दवरून, समाजीक अनीतेविरोद काळजांत उटचो आजाज उमाळ्यांच्या तिंतान कवितेच्या एकेका उत्रांनी भर्ची कला जणासचे कवी आयच्या समाजेंत कितले? देकून म्हाका अशें भग्ता म्हज्या गांवांत जे मोने आसात, तेच कवी शिवाय उडकाणा मार्चे च्यार न्हय.

माय १ तारीक जागतीक कामेल्यांचो दीस. कामेली म्हळ्यार दुडू आसल्यांनी मोलायिल्ली खेळंवची बावली न्हय. दुडू आसा देकून मनशापण कोणेंच मोलाक घेवंक जायना. समाजेंत वेवेगळ्या निबांनी उभें/आड चिरून अपली दाळ शिजयतेले भरून गेल्ल्या संधर्भार हें चिंतप सलीसायेचें न्हय. जशें आवाजाक‌च संगीत म्हण मांधतेले चड म्हणून आवाज संगीत जायना. ह्या आड-उभें चिर्तेले एकामेकाविशीं वीक वांटून समाजेंत एकामेकाचो मान काडून अपली व्हड‌पण गाजयतात. आनी हेरांक ’घाटी’ म्हणतात. गलफांत आमच्या देशाच्या लोकाचीं कर्मां पळेवन बाकिचो लोक आमकां ’घाटी’ म्हणता. आमच्या देशांत सयत आमी हेरांक आनी हेरां आमकां ’घाटी’ म्हणून हल्क कर्ची रिवाज भोव पर्नी पूण अजून प्रसतूत आसची. ह्या कवितेंत सयत तो अक्मान, ती निंदा, ती लज, आनी चड करून मनशापणाचेर चल्च्या अनीतेच्या विरोद ऊट‌ल्लो आवाज कवितेच्या एकेका वळिचेर अपुर्भायेन अपल्या काळजाचें रुदान गायीत वेताना खरेंच कविता म्हळ्यार कितें आनी कवी म्हळ्यार कोण म्हळ्ळ्या सवालाची जवाब मेळता.

घाटी (- संगीता नायक)

तुज्या घराकडेनउदकाचे व्हर्पाक पायप ... फोणड मारून मारून आंगझरली म्हाज्यापायाची वाटीहय हांव घाटी ....

सपनातल्या घराच्यो तुज्याउब्यो करूंक वणटीमाथे कड्डयत पूत म्हजोव्हावयता ही येदी पाटीं ...हय हांव घाटी ...

आयदन पाणी तुज्या घर्चेजावंचे दिसतादिसत ....म्हूण भुकेकंगाल बायल म्हजीझर झर झर्ताव्हटी -पोटीं हय हांव घाटी ...

तुज्या भुर्ग्यांच्या हातांतपेन्सील आनी पाटीतुजो कोयर भंगार मातम्हज्या पोरांच्या फाटींहयरे बाबाहय हांव घाटी

एकदीस म्हज्या जोत्यांनघाल्गा मातशे पाय...भोग घाटी .. घाटी हिणयतकीचकाळजाक जाल्लेभळभळपी घाय

तरिकय दिसले तुकाम्हणचे तेंच उतर जाल्यार हांव होल्मतलोमनीस न्ही तू फातरमागीर म्हणतं रावं जायतीतलोघाटी ... घाटी ... घाटीवळून हांव परतपळोवचोना रे फाटीवळून हांव परत, पळोवचोना रे फाटी

Play the video

Watch on YouTube

[एपरील २०२०]