नवी दिशा
काल्पनीक कथेक मेर (सीमा) आसा तर ती कसली आनी ती थिरांवची कोणें?. कथा एक क्रियात्मक रचन जाल्ल्यान काल्पनिकतेक हातेर करून कथाकार अपलीं चिंत्नां व्हाळयता आनी वाचप्याच्या मतिंत, ती कथा वाचून गेल्लेपरिंच चिंत्नांचें भीं वोंपून वेता. हांगासर स्वाभावीक/अस्वाभावीक म्हळ्ळें त्या त्या वाचप्याच्या मनोगतेचेर होंद्वोन आसता. हांगासर सयत एक काळजाक कडंवची कथा आसा, आनी ही कथा वाचुंक तसलेंच संवेदन समजुंचे वाचपी खरेंच जावन ह्या कथेक समजुंक सक्तात.
’नवी दिशा’ हिचो पयलो कथाजमो. कोंकणिंत आसच्या भोव थोड्या स्त्रीवादी कथाकारांच्या मेळिंत ही एकली. हिच्या बर्पांनी प्रत्येक जावन कथेंनी स्त्री संवेदनां, मनशा भांद, आनी नातीं (संबंध) संघर्श आनी मौल्यां पार्कुंक मेळचीं प्रमूक जावनासात. नवी दिशा पुसतकाचें संपादन तशेंच प्रसतावन बरयलां वल्ली क्वाड्रसान अपल्या आशावादी प्रकाशन मुखांत्र हें पुसतक प्रकाशीत केलां. थोड्यो कथा कन्नड, एंगलीस तशेंच हिंदी भासेंनी तर्जण जाल्यात. नवी दिशा नांवाची कथा राश्ट्रीय मट्टाच्या कोंकणी कथेंच्या ’सूऱ्यो उदेला’ नांवाच्या पुसतकांत डिजिटल आडियो पुसतकारुपार प्रचारीत जाल्या.
नवी दिशा
“रोबी, अशें कित्याक केलेंय? जीवघात कर्च्या तितलो भिंवकुरो तूं कसो जालोय रोबी? जर तुका कितेंय जाल्लें तर?” अम्सोरान दांवोन आयिल्लें सोनिया रोबिनाच्या खाटीर कुसकालें.
“हांव मेल्यार मज्या पाटल्यान रडचीं कोणी नांत”
रोबिनान तकली पंदा घाली.
“कित्याक रोबी तूं मका अपलें मूण लेखिनांयगी?”
सोनिचो ताळो रडकुरो जालो.
“सोनी, हांव तुजो लेकचरर. तूं मका रोबी, रोबी मूण आपंवचें बंद कर. तूं एक ब्रिलियेंट स्टुडेंट, कोणा कोणा पाटल्यान तुजो मोलादीक वेळ पाड करिनाक.” रोबिनान हळतार आस ल्ले कडेच्च नीट बसलो.
“तूं कितेंय सांग रोबी हांवे फकत्त तुजोच्च मोग केल्लो, तुजोच्च मोग कर्तां अनीं मुखारी तुजोच्च मोग कर्तालीं. तुज्या काळजांत मका जागो नातल्यारी पर्वा नां, हांव मात्र तुका केदिंच्च विसर्चीं नां” सोनी दयरादीक ताळ्यान उलवन्ंच्च वेतालें.
“मोग, मोग, मोग. ‘मोग’ मुळ्ळ्या सब्दाक आर्थ दीवंक तूं जाणांयगी? आज मजें तर्नाटपण, मजी सोभाय पळेवन तूं मजो मोग कर्ताय. पूण पाल्यां ग्रेसतांचो पिलो तुका भेटात तर मज्या मोगाक तूं विस्रातेलेंय. एक पावटीं फोंडांत पडलां परत पडोक मका खुशी नां” रोबी मात्सो शिणलो.
“रोबी, कित्याक चलियांक तूं इतल्या कीळ नद्रेन पळेताय?” सोनी थंयचे हाल्लें नां.
“तुज्या हऱ्येका सवालाक हो एक लान्सो कागदा कुडको जाप दितालो सोनी.” अपल्या खाटिच्या देगेन आसल्या लोकरा थावन अपली पर्स काडन एक लान कागदा कुडको सोनिच्या हातांत चेपलो रोबीन.
गुलोबी वर्णाचो तो कागदा कुडको मुदो मुदो जाल्लो तरी सांभाळन दवर ल्ल्या बरीं दिसतालो. सोनीन हळतार तो सोडायलो अनीं अपली नदर ताचेर भोंवडायली.
“मोगाच्या रोबी,
जावंक पुरो हें मजें आखेरिचें कागाद. कित्याक मुळ्ळ्यार ह्याच्च महिन्याच आट तारिकेर हांवे ग्ल्याडसना कडे लग्ना-भेसांत एकवटचो निर्दार केला. तो अमेरिकांत वडलो सर्जन जावनासा. हें आयकोन खंडीत जावन तुका दूख बोग्तालें. हांवे तुजो मोग केल्लो वय पूण, रोबी हांव मसत चिंतल्या उपरांत ह्या निर्दाराक आयल्यां. दयाकर्न मका भोगशी.
तुजें जावनास'ल्लें,
मेबल.”
कागाद वाचून अपली गोमटी उकुलन रोबीक चोयलें सोनीन. तो अपणाचेर कितेंच्च प्रभाव पडोक नां मुळ्ळ्या बरीं दिसाळ्या पत्राचेर मग्न आस'ल्लो.
“रोबी” सोनिच्या ताळ्याक दिसाळें पत्र ताणें दोडलें. अनीं सोनिच्या हातांतलें पत्र घेतलें. सोनीक उत्रांच बायर सरलीं नांत.
“तुज्या सवालाक तुका जाप लागली मूण चिंत्ता. हांव एक संप ल्ली काणी सोनी. मज्या जिविताचे सर्व आवस्वर मुगदाल्यात अनीं फकत्त समाप्त मूण पडोंक बाकी आसा. ताच्या पयलेंच तूं नवो आवस्वर सुरू करिनाका. ताच्या बदलाक तुजीच एक नवी काणीं तूं सुरू कर अनीं खंडीत तुका यशस्वी लाबलेली.”
रोबिचो ताळो हळतार कांपोंक लागलो.
“एक्स क्यूज मी मेडं ताक विरामाची गर्ज आसा. प्लीज तुमीं बायर वेतात गी?” नर्साच्या मोवाळ विनतेक सोनी बेड्डा वयलें उटोन उबें जालें.
“रोबी, हांव चल्तां. पूण तुज्या जिविता थावन नंय. तुजी काणीं इतल्यार च्च संपवंक हांव सोडचीं नां. हांव तुका भास दितां तुज्या जिविताक एक ‘नवी दिशा’ हांव लाबयतेलीं. ओ के देन सी यू टुमारो.” सोनी चल्तच्च रावलें.
***
दीस, हप्ते, महिनें पाशार जाले. ह्या आवदेंत सोनीन रोबिच्या काळजांंत जागो आपणायिल्लो. सोनिच्या निरंतर प्रयत्नान रोबिच्या काळजांत खंच ल्लें मेबलाचें रुपणें हळतार माज्वोन येतालें. सोनी ह्या दिसांनीं बोव च्च संतोसबरीत दिसतालें. ताणें चिंत ल्लीं स्वपणां नीज जांवचो वेळ लागीं पाव ल्लो. पूण विधीक दुस्रेंच्च पसंद आस ल्लें. मेबल वय तेंच्च तें रोबिच्या काळजाची राणी मेबल पाटीं अयिल्लें रोबी सर्शीं आस्रो सोदून.
***
“रोबी, हांव तुज्या खरऱ्या मोगाक समजोंक सकलीं नां. हांवें मोगाचें मोल बांदलें अनीं पयशेच्च सर्वस्व मूण चिंतलें. काजाराच्या सुर्वेर ग्ल्याडी मजो मसत मोग कर्तालो. ह्या संसारांत मजे तितलें अद्रश्ट वंत कोणी नां मूण संतोसान नाचतालीं. मजो संतोस चड तेंप बाळवालोनां. ल्याबांत कामार असतानां जाल्या केमिकल एक्स प्लोशनांत हांवे मजे दोळे होगडायजय पडले. थोडो तेंप मजी चाक्री कर्न थक ल्लो मजो नोवरो अपल्या कुड्ड्या बायलेक सांडून दूसऱ्या चलियेच्या पालवा बितर रिगलो. हांवे ताका आडायलें नां. मजे खातीर ताणें अपली जिणी विबाडची नाका मूण ‘मका मज्या मांय गांवाक पावय उपरांत हांव तुज्या वाटेक आड येंवचीं नां’ मूण भास दिल्ल्यान तो मका मज्या मांय गांवाक पावन परत पाटीं अमेरिका उबलो.
तुजो उगडास मका सदांच्च दोसतालो रोबी. मजी परिस्थिती पळेवंक तांकानासतां मज्या ड्याडीन तुका सोदून मजेलागीं आपवन हाडलो. रोबी, मका कोणायचीय जिणी विभाडचें हक्क नां. तुज्या मोगाक हांवे तिरसकार कर्न तुका हांवे धखो दिला. तुज्या कडे बोगसाणें मागोंकी हांव फावो नंय. रोबी, येदोळ च्च तुवें मका विसर्न एक नवी जिणी सुरू केल्याय मूण चिंत्ता. तें कोणी असल्यारी निजायकी नशीब वंत रोबी. मका तें नशीब ह्या जल्मांत फावो जालें नां” मेबल अपलें मुखमळ अपल्या हातांनीं लिपवन हुसकार्न हुसकार्न रडलें.
रोबीन हळतार मेबलाच्या मुखमळा वयले हात वोंद्वावन ताचीं दुखां पुसलीं. “हांवे तुका भोगशिलां मेबल” अपल्या वेंगेंत आरायलें रोबीन मेबलाक.
***
“रोबी, तूं परत्त मेबलाक आपणायतोलोयगी?” रोबी एक्सुरो आस ल्लो पळेवन होच्च आयिन्न वेळ मूण चिंतून हळतार उत्रां विंचलीं सोनीन.
“कित्याक सोनी दुबाव गी? मकाच्च पात्येवन तें पाटीं आयलां. सगळ्यांनीं हात सोड ल्ल्या ह्या वेळा हांवेय ताचो हात सोडल्यार देव मका भोगशीत गी? सोनी, सुकोन वेच्या झडाक हांवे उदाक वोतुंक च्च नजो आस ल्लें पूण हांव तांतू आंक्री पळेवंक आशेलों. अनीं आज...” रोबी बेजारायेन उलयलो.
“तुज्या उत्रांचो मतलब कितें रोबी” सोनिच्या कपालार मिरियो पडल्यो. हांवे जर तुज्या मोगाक पाटीं मोग दीवंक नात ल्लो तर तूं आज खंय पुणी सुखान आसता आस ल्लेंय. अजून वेळ उत्रोंक्ना सोनी. तुज्या जिविताक एक नवो आवस्वर दी अनीं एका बरऱ्या चल्या कडे काजार जावन सुखान जिये सोनी. हांवे मेबलाक मज्या दोळ्यांनीं संसार दाकंवचो निर्दार केला. मेबल मका राक्तासतलें हांव चल्तां सोनी”
सोनिच्या जापीक राकनासतां चल्तच्च रावलो रोबी. अपल्या दोळ्यांनीं वाळच्या झरीक आडांवचें निर्फळ प्रयत्न केलें नां सोनीन.
***
“गूड मोर्निंग मेबल, हांव तुका नासटो घेवन आयल्यां” सोनी मेबला लागिंच्च खाटीर बसलें.
“सोनी, हांव निजायकी मसत नशीब वंत, मज्या अपल्यांनी मजो सांगात सोडताना मका तुवें अनीं रोबीन तुमचो सांगात दिलो. हांव तुमचें हें रूण केदिंच्च फारीक करुंक सकचीं नां.” सोनिच्या हाताक सास्पलें मेबल. सोनीन अपलो हात मुखार कर्न ताच्या हाताक मेळयलो.
“तूं निजायकी मसत नशीब वंत मेबल” अपलें दूख दांबून दर्न नासटो मेबलाक खावयलो सोनीन. वाटली घेवन तें बात रूमा कुशीन चमकालें. तितल्यार रोबी थंय येवन पावलो.
“सोरी मेबल इल्लो वेळ जालो. सोनीन तुका नासटो दिलो मूण चिंत्ता” मेबलाच्या कपालाक उमो दांबलो रोबीन. हें द्रश्य पळेवन परत्त बात रूमाचें दार दांपून घळगाळ्यां रडलें सोनी. कितलें आशेल्लें तें रोबिच्या एका उम्या खातीर, ताच्या त्या एका स्पर्श्या खातीर पूण....
बात रूमाच्या अर्श्यांत आपलें मुखमळ पळेवन तोंड दुवन तें हळतार बायर आयलें.
“सोनी, तुवें मका एक उपकार करिजे. हांव एका हप्त्या खातीर गर्जेच्या कामान डेल्ली वेते असां. हांवे येता पऱ्यांत मज्या मेबलाक सांबाळतेलेंयमू सोनी?”
रोबिच्या मोवाळ विनंतेक तें घड्येन ओप्पालें.
***
“मेबल, हें कितें तूं एक्सुरेंच्च असाय? सोनी कंय आसा?”
हप्त्या उपरांत पाटीं आयिल्लो रोबी मेबलाक एक्सूरऱ्याक पळेवन सोनिचेर रागार जालो.
“आयलोयगी रोबी बरें जालें. हांव तुजिच्च वाट राक्तालीं. सोनी चार – पांच दीस थावन येवंक नां. ताणें अपली जवाब्दारी एका नर्साक ओप्सिताना हांवे आयकालें. हांवे विचार ल्ल्याक बलायकी बरी नां मूण नीब दीवन चल्लें” मेबल रोबिचो हात दर्न उलयतालें.
“ही दोळ्यांक कसली पट्टी बांदल्या मेबल?” रोबी मात्सो आकांतलो.
“तुका एक बरी खबर दीवंक राकोन आस ल्लीं रोबी. कोणेंगी एका पुनेवंतान मोर्च्या पयलें अपले दोळे मका दिल्ले. देकून मजी कार्नियल ट्रान्स प्लांटेशन सर्जरी जाली. आज मज्या दोळ्यांची पट्टी काडुंक. उपरांत हांव देकोंक सक्तेलीं रोबी. आज थावन परत्त मेळच्या दिश्टी सवें हांव संपूर्ण बदल्तेलीं. तुजे संगी एक नवी जिणी जियेंवचो निर्दार हांवे केला, तुजी पर्वणगी आसल्यार..” मेबलाचें मुखमळ पर्जळ्ळें.
तितल्यार डा| संतोश कुडा बितर रिगलो.
“कशें असाय मेबल? तुज्या दोळ्यांची पट्टी सुटवंक असा. पयल्यान पयलें तूं कोणाक पळेवंक आशेताय?” डा| संतोश मेबलाक तपासताना सवाल करिलागलो.
“खंडीत जावन मका नवें जीवन लाबयिल्ल्या त्या महान व्यक्तिची तस्वीर पुणी पळेवंक आशेतां डाकटर” मेबलाच्या विनंतेक डा| संतोश ओपलो. अनीं एक तस्वीर मेबलाच्या हातीं दीवन हळतार ताच्या दोळ्यांची पट्टी सुटवंक सुरू केली डा| संतोशान.
“निजायकी ती एक महान व्यक्तिच्च सय. अपणें जीव असतानांच अपले दोळे तुका दीवंक तिणें विनंती केल्ली. अपरेशन जावन दोन दिसांनीं तिणें जीवघात केलो. अमीं कितलें प्रयत्न केल्यारी तिचो जीव वांचवंक सक ल्नांव. तिका हांवे भास दिल्या. तिचें नांव मात्र तुका सांगोंक हांव सकचो नां.” उलयतां उलयतां हळतार मेबलाच्या दोळ्यांची पट्टी सुटयतलो डा| संतोश.
“मी| रोबीन थोडो वेळ तूं बायर रावशिगी?” दाक्तेराच्या विनंतेक खाल जावन रोबी रुमा बायर चल्लो.
“अतां तुवें दोळे उघड्येत हिच्च ती चली तुज्या जिविताची पालवल्ली वात परत्त पेटयिल्ली. तूं पळेवंक सक्तायमू?” डा| संतोशाच्या ताळ्यांत संतोस लिपोन आसलो.
“वय डाकटर हांव पळेवंक सक्तां, हांव पळेवंक सक्तां” खाटीर बस ल्ल्या कडेच्च उडी मारुंक लागलें मेबल. अपल्या हातांतली तस्वीर परत्त परत्त पळेवन उपकार बावडिलागलें मेबल.
“कितली सोबीत असा ही चली. कित्या खातीर तिणें अपले दोळे मका संपून जीवघात केलोगाय?” मेबलाच्या सवालाक जाप लाबली नां.
“बरें तर हांव रोबीक बितर दाडतां.” डा| संतोश थंयचो चल्लो.
रूमा बायर आसल्या बांकार रोबी तकली पंदा घालन बस'ल्लो.
“ मी| रोबीन” डा| संतोशान हळतार अपलो हात ताच्या खांद्यार दवरलो. रोबी एकाचपाणें उडोन पडोन उटोन उबे रावलो.
“रोबीन, सोनी सुवारिसान हें कागाद तुका दीवंक सांग ल्लें.” डा| संतोश अपल्या बोल्सांतलो कागदा कुडको रोबिच्या हातांत चेपून रोबिचीं बुजां थापुडन चल्तच्च रावलो.
सोनीन कित्याक दाक्तेरा कडे कागाद बरवन दीलां. अम्सरान रोबीन तो कागदा कुडको सोडयलो.
मोगाच्या रोबी,
हांवे तुका पळेयिल्ल्या थावन हऱ्येक घडी हांव तुका आशेवन आस ल्लीं. मजीं स्वपणां साकार जातात मुणताना आयिल्ल्या वादाळान तुका मज्या थावन पयस वेलें. मज्या मोगाक तूं समजोंक सकलो नांय रोबी. हांवे तुका दिल्ल्या भाशे पर्माणें तुज्या जिविताक एक ‘नवी दिशा’ लाबयल्या. हें कागाद तुज्या हातांत पावताना हांव तुज्या थावन अनीं ह्या संसारा थावन मसत पयस पावल्यां आसतालीं. हांव तुज्या अनीं मेबला मदें कांटो जावंक आशेनां. ह्या जल्मांत तुजो मात्र हांवे मोग केल्लो रोबी पूण, ह्या जल्मांत तुजें सांगातीण जांवचे भाग मका लाबोंक्ना. मेबलाचे दोळे जावन हांव सदांच्च तुजे सांगाता आसतालीं. हो विशय मेबलाक मात्र केदिंच्च कळोंक नजो.
आदेवस मोगा,
सदांकाळ तुजेंच्च,
सोनी.
सोनिचीं हऱ्येक उत्रां रोबिचें काळीज भेसां करुंक पावलीं. तो परत्त बांकार कुसकालो. ताच्या पर्वणगे विणें दोन थेंबे दुखां त्या कागदार पडलीं. उपरांत एक लांब श्वास सेवन कागदाचे चुरे लागिंच्च असल्या कचऱ्या डब्ब्यांत लिपवन दोळे पुसून तो मेबला सर्शीं पावलो.
“हांव पळेवंक सक्तां रोबी, हांव पळेवंक सक्तां. ह्या महान चलियेन अपले दोळे मका दिल्यात. उपरांत ताणें जीवघात केलो कंय. बिर्मत... ” मेबल उलयित्त वेतालें. अपल्या हातांतली तस्वीर ताणें रोबी सामकार दरली. रोबी कितेंच्च उलवंक सकलो नां. ताणें मेबलाक वेंगलें.
“हांव स्वार्थी सोनी मका भोगशी” मतिंत च्च सोनिकडचें भोगसाणें मागोन मेबलाच्या दोळ्यांक अपले वोंट दांबले रोबीन.
