संपादकीय - 4. संवॆदन संघर्श आनि साहित
अजीक कांय ३१ वर्साधिं जेद्नां पय्लेपाव्टिं बोंबोय येंव्च्या वाटेर, राव्ल्ल्या बस्सांत हांव बसोन आस्ल्लों, अनि भाय्र एक्लो ल्हान भुर्गो म्हजेलागिं भिक माग्तालो. हांव्च्च सुतांत उम्कळ्तालों अनि म्हजेलागिं भिक माग्चो भुर्गो कित्लो दुब्ळो आस्येता म्हणुन मतिंच चिंत्लें, बोल्सांत आस्च्या थोड्या चिल्लर नाण्यां पय्किंत्लें ऎक नाणें त्या भुर्ग्याक दिलें. तें नाणें घेव्न तो भुर्गो गेलो, थोड्याच मिनुटांनि अप्लेबराबर कांय साताट भुर्ग्यांक घेव्न आय्लो आनि त्या साताट भुर्ग्यांनि व्हडा ताळ्यान म्हजेलागिं भिक मागुंक धर्लें. बोल्सांत उर्ल्लिं नाणिं तांकां दितों तर, भॊव्शा तिं म्हज्याकी ग्रॆस्त जातिं. तित्लें व्हड मन केल्लें तर, उपाशिंच हांवें गांवाक व्हचोंक पड्तें देकुन दोळे कुड्डे केले, कान केप्पे केले...
भोंबोय श्हेर हर्येका दिसा/खिणान बद्लोन असा, बोंबोय म्हळ्ळें नांव सय्त उप्रांत ’मुंबय’ जालें. ह्या श्हेराक कोण ’हाद्साचें श्हेर’ म्हण्तित, आनि कोण ’मायानग्रि’ म्हण्तित, पुण हकीगत हि; आज पासोन मुंबय संघर्शाचें श्हेर, हांगासर जियेतेल्या हर्येका जीविक अप्ल्या वांट्याचें संघर्श करुंक पड्ता, जिण्येचें सूत्र भॊव संपें - जेदोळ पासोन जो संघर्ष करुंक सक्ता तेदोळ पासोन तो जियेंव्क सक्तलो. आनि ह्या संघर्शाच्या श्हेरांत पाट्ल्या तीस वर्सां थाव्न यॆव्न वचोन आसां, चड्ताव वर्सां मुंबयांत वस्ति केल्या, जागे, कोट्र्यो बद्लुन, एकॆक लिसांवां शिकुन. पुण ऎक सवाल म्हज्या मतिंत सदांच खंचोन अस्लें;
’मुंबयांत जियेतेल्यांक हेरांचें संवॆदन सम्जतागाय?’.
ह्या सवलाक कारण्यी आसा, सदांय घरा थाव्न कामाक वेच्या रस्त्यार जांव, टऎय्निंत जांव, बस्सांनि जांव दोळ्यासमोर एक्ल्यान दुस्र्याचेर एका ना एका रितिचेर सक्तेचो उपॆग कर्चो दिसोन येता. ट्रॆय्निच्या दाराचेर उभो आस्च्या भळ्वंतांक लोटुन भितर रिग्चे अस्कत्यांचें संघर्श, आनि सभार पाव्टिं ति सकत नास्तां, जनेलाचेर उम्कळोन पय्ण कर्चि अनिवार्यता, कोण थकोन, आनि कोण देगेच्या खांब्याक आद्ळोन पड्ता, आनि नशिब्वंत कोण हात/पांय मोडुन जिवो उर्ता तर कोण पड्ल्ले जाग्याचेर अप्लो जीव सोड्ता. आनि हें सर्व दोळ्यांसमोर पळेव्न, काळिज घट करुन बाकिचो लॊक आपाप्ल्या कामाक लाग्ता. हाचेभाय्र चडित चिंतुंक सय्त सय्राण जांव वॆळ जांव नास्ताना मनिस नित्राणि जाता. हें सर्व सदांचें, हांगा दोळ्यांसमोर मोर्नां सदांचिं, झग्डिं, लूट्मार सदांचिं, जुलुम सदांचो आनि ह्या सर्व ’सदांच्यांक’ अप्णायिल्लो मनिस खरोच्च ’संवॆदनांक मारुन जियेता?’
पुण तित्लें कठॊर फय्सय दिंव्चि गर्ज ना, मुंबयांत जियेतलो हर्येक मनिस जशें आप्ल्या मतिंत्ल्या संवॆदनांक उग्तें धाखय्नास्तां, दोळे धांपुन सय्त सर्व पळेंव्चि, कान धांपुन सय्त सर्व आय्कुंचि सकत अप्णाथंय रुतां कर्ता. हांगासर ’हेरांचें संवॆदन’ ताचि अस्कत्काय म्हणुन ताका पिळुन/गिळुन सोड्चे भंव्तोणि आस्ताना, तें संवॆदन लिपंव्चि कला शिक्चि अनिवार्यता सर्वांक.
साहिति असलेच्च समाजेंत्लो, अशें म्हण्ताना एका साहितिक सय्त ह्या चिंत्पांत्लो मेक्ळो करुंक जाय्ना. इत्लें सर्व बरें/वाय्ट घड्ता, गडोन आसा तर्यी, मुंबय अजून ’स्वप्णांचें श्हेर’, जें मिनत कर्तेल्या कोणाक्च्च ताचो प्रतिफळ लाबानाशें करिना, जाव्येता ऎक दीस पाटिं-फुडे, पुण मुंबय श्हेर तें मुंबय्च्च - ’आम्चि मुंबय’
कित्याक - हेंच ऎक ’संवॆदन’
- वल्लि क्वाड्रस [मार्च, २०१६]
