आंकडो - १९. देव आनी बाजार

दुडवाक, नांवाक, पुरसकाराक लागून आज एकामेका धांवणेक रावलेल्या आनी मनशापणाक लजेर घाल्च्या कसल्याय लेवेलाक वेतेल्यांक ही कविता समजुंची तसली न्हय. सब्धांच्या मेळीक कविता, आवाजाक संगीत, दाकवपाक गिन्यान म्हण दोळे दांपून निर्णय कर्तेल्या पूर्व‌निर्धारीत मतिच्यांक (प्री-सेट मैंड) ह्या कवितेंत कसलोच सार दिसचोना. कोशेडद (अंतर‌मन) म्हळ्ळी एक ऊण (डिसोर्डर) म्हणून पात्येतेल्यांक खरेंच ह्यो फकत थोड्यो वळी अशें दिसतीत पूण एक जाणती सांगणी आसा; दोळ्यांक मिंजासकेची साय मांडलेल्यांक अपल्या दोंपरावयलो घाय दिसाना जायत पूण दूक भगानासतां रावतावे?, तशेंच एकाधावेळा अपल्या कोशेडदाक तिळचें प्रेतन केलें तर ही कविता मनशापणाचें रुदान व किंक्राट.

१९८३ इसचेच्या अगोसत मयन्यांतल्या ३ तारिकेर जल्मल्ली ही हिंदी कवी, पत्र‌कर्त आनी चळवळेकार. आदिवासिची, दलितांची, बायलांची ओळोक आनी हक्कां खातीर खूप वावर ही करून आयल्या आनी तांचेर जांवच्या जुलुमाचेर अपल्या लिखणेंत आवाज उटयला आनी विरोद दाकयला. ’अंगोर’, ’जोडों की जमीन’, ’ईश्वर आऊर बाजार’ हिचीं पुसतकां. हिका सभार राज्य, राषट्र तशेंच अंतर‌राषट्रीय पुरसकार लाभल्यात. हिच्या ’ईश्वर और बाजार’ पुसतकाक लाभ‌ल्ल्या पुरसकाराक हिणें अस्वीकार कर्तासतां म्हळां; "ज्या काळांत देशांत आदिवासिंच्या जिवाक मान उणो जायत आसा. मणिपूर तशेंच मध्य भारतीय आदिवासिंच्या जिवितांतल्यान एक स्वाभिमानाचें जिवीत लाबुंक सकाना, संसारांत हेर समाजेंतल्या लोकांच्या आनी भुर्ग्यांच्या जिविताचेर सतर हल्लो जातच आसा खंयचोय मान कवी वा लेखक कसो रोमांचीक करुंक सक्ता?" (ऐसे समय में जब देश में आदिवासियों के जीवन का सम्मान खो रहा है. मणिपुर सहित पूरे मध्य भारत के आदिवासियों के जीवन से गरिमामय जीवन गायब हो रहा है. वैश्विक स्तर पर दूसरे समुदाय के लोगों, बच्चों के जीवन पर लगातार हमला हो रहा है. किसी कवि, लेखक को को‌ई सम्मान कैसे रोमांचित कर सकता है?)

आंकडो - १९. देव आनी बाजार

देव आनी बाजार

लोक देवाक राय म्हणून मांदीत रावलो

आनी राया थंय देवाक सोधीत रावलो

रायान स्वताक एका दिसा

देवाचो सेवक म्हणून घोषीत केलो

आनी लोकांचो सगळी संपत्ती

देवा पासत

भव्य पुजा-स्थळां गुंतवणेक घालो

ताच्या नांवान बाजार उभो केलो

भुकीं असुरक्षीत बेकार पिळग्यो

अपल्या पुर्वजांची संपत्ती

आनी समृद्दी पाटीं मागून

त्या भव्य पुजा-स्थळाच्या बागलांचेर

आतां तकली बागवन बसल्या

***

[हिंदी: जासिंता कार्केट्टा, कोंकणी: वल्ली क्वाड्रस]

जासिंता केर्केट्टा: १९८३ इसचेच्या अगोसत मयन्यांतल्या ३ तारिकेर जल्मल्ली ही हिंदी कवी, पत्र‌कर्त आनी चळवळेकार. आदिवासिची, दलितांची, बायलांची ओळोक आनी हक्कां खातीर खूप वावर ही करून आयल्या आनी तांचेर जांवच्या जुलुमाचेर अपल्या लिखणेंत आवाज उटयला आनी विरोद दाकयला. ’अंगोर’, ’जोडों की जमीन’, ’ईश्वर आऊर बाजार’ हिचीं पुसतकां. हिका सभार राज्य, राषट्र तशेंच अंतर‌राषट्रीय पुरसकार लाभल्यात.

1983 ischechea ogost moineantlea 3 tariker zolmol'li hi hindi kovi, potr‌kort ani chollvollekar. Adivasichi, dolitanchi, bailanchi ollok ani hokkam khatir khup vaur hi korun ailea ani tancher zamvchea zulumacher oplea likhnnent avaz uttoila ani virod dakoila. ’ongor’, ’zoddom ki zomin’, ’ixvor aur bazar’ hichim pustokam. Hika sobhar rajy, raxttr toxench ontor‌raxttri-i puroskar labhleat. Hichea ’ixvor our bazar’ pustokak labh‌l'lea puroskarak hinnem osvikar kortastam mhollam; "jea kallant dexant adivasinchea jivak man unno zait asa. Monnipur toxench modhy bharoti-i adivasinchea jivitantlean ek svabhimanachem jivit labunk sokana, somsarant her somajentlea lokanchea ani bhurgeanchea jivitacher sotor hol'lo zatoch asa khoinchoi man kovi va lekhok koso romanchik korunk sokta?" (ऐसे समय में जब देश में आदिवासियों के जीवन का सम्मान खो रहा है. मणिपुर सहित पूरे मध्य भारत के आदिवासियों के जीवन से गरिमामय जीवन गायब हो रहा है. वैश्विक स्तर पर दूसरे समुदाय के लोगों, बच्चों के जीवन पर लगातार हमला हो रहा है. किसी कवि, लेखक को को‌ई सम्मान कैसे रोमांचित कर सकता है?)