संपादकीय - १८. मिसांव, तेसांव, पाशांव, म्हळ्ळें तेंतेसांव
आमचा भागेवंत क्रिसतांव समाजेच्या लोकांक माताळ्याचेर दिसच्या सभदांचेर कितली जाण्वाय आसा पळेयात;
मिसांव म्हळ्यार वर्सान वरस इगर्जेथावन मेळचो एक कंर्डो आनी त्या कंर्ड्यांत तवळ तवळ नाणीं जमो करून एका नम्यारलेल्या दिसा तो नाण्यांनी भरल्लो कंर्डो वरून इगर्जेक पांवंवचो आनी अशें एकेका घराथावन आयिल्ले कंर्डें उग्ते करून तांतलीं नाणीं जमवन एक ऐवज करून ती इगर्ज दियेसेजीक धाडता आनी उपरांत कितें जाता म्हळ्ळें चिंतचेंनाका तें पातक.
तेसांव म्हळ्यार करेज्मावेळार इगर्जेच्या वणदिंनी उमकळायिल्ल्या चोवदा पायनलांमुकार आमी कर्चो भक्तेचो डोंग.
पाशांव म्हळ्यार करेज्माच्या काळार हऱ्येका क्रिसतांवान कड्डाय जावन करुंक जाय आसचो अन्येक डोंग; खाड व्हाडंवचो, मास-मासळी खायनासतां रांवचो..
हाच्याकी चडतीक आमच्या चडतावांच्या कट्ट्यांत कितेंय आसा म्हणून सांगचें धयर म्हाका तरयी ना.
हें तेंतेसांव न्हय तर आनी कितें? जिवीत म्हळ्यार आमकां कळीत आसचें इतलेंच; खांवचें, निदचें आनी हागचें, कांय इल्लो वेळ मेळ्ळ्यार हेरांच्यो चुकी/गुन्यांव/अपरादेविशीं उलवंक जीब वारयार घाल्ची. आमची शिकपाची, आमच्या समजणेची परिधीच ही; आमची नदर आमचेच तळहात उत्रोन वचुंक सकानासची. आनी त्या जेंवच्या/निदच्या/हागच्या कर्नेभायर कितेंय जाता तर तें फकत वोमतें पडचें; एकच आल्तार/इमाजेसमोर वा आपापल्या घरांनी. आनी ह्या संसाराक आमी आयिल्ल्यांव हेच्च खातीर म्हळ्ळें चिंतप वेगळें. देकून ह्या संसारांत आमी आयिल्ल्या शेवोटाची मापणी जांवची आमी कितलीं भुर्गीं केल्यांत म्हळ्ळ्याचेर. आनी हेच्च चिंत्पाचीं भुर्गिंयी हेंच मुखारून वर्तेलीं म्हळ्ळें नख्खें.
देकून आमी दिसाक आमी वोरांगटले आमोरी/तेर्स, मीस/रजार कर्तांव तरयी आमची आध्यात्मीक चिंतप कसलें? तांतूं चिंतप आसागी वा शेण आसा?
आमी खाण/व्हख्तां घेतांव पूण आमच्या कुडिपरिंच मतिची/अत्म्याची भलायकी कशी आसा म्हणून चिंतांव?
हलो!.. हांव हांगा मानसीक चिकित्सेविशीं उलयना, आमच्या वैचारीक भलायकेविशीं उलयतां. कितलेशे आमी ’गुंपूड गोविंद’ संयबाचे न्हय? हें आमकांच कळीत ना देकून आमी पयसिल्या कोल्यांनी बोबो घालुंक लाग्ताना हेर कोल्यांनिंयी ताळे मेळंवचेपरिंच चिंतांव, उलयतांव आनी पात्येतांव. आमचेलागीं विचार कर्ची श्याथी ना. मतच्च भाड्याक दिल्या (व ना) तर विचार कशे येतेले न्हय?
थोड्या वर्साधीं हांव युरोपांत काम करून आसचेवेळार, सांजेर थोडीं आपापल्या घर्च्या पेट्यांक भंवडावंक व्हर्तालीं, आनी हरेकल्याच्या हातांनी प्लासटिकाचे ग्लावज आसताले तें हांव आतुरायेन पळेताना एक पावटीं एका प्रायेसत बायलेन आपल्या पेट्याचो पाटलाव केलो, आनी जेदनां त्या पेट्यान उग्त्या जाग्यार हागुंक धरलें, तेदनां ती बायल थंय उभी रावून पळेताली, उपरांत त्या पेट्याचो गू त्या ग्लावजांनी विंचून बगलेन दवरल्ल्या खचऱ्याच्या डब्ब्यांक घालून गेली. स्वीडनांत हें सामान्य संगत, पूण म्हाका विशेस दिसलें. कारण इतलेंच - आमीं अजून मार्क बेस्ड सिसटमाचे गुलाम शिवाय व्याल्यू बेस्ड चिंत्पाचे न्हय. (We are still marks based system, and not value based system) आमच्या क्लाशिंनी सयत चड मार्क मेळ्ळेलीं बुध्वंत आनी उणें मार्क मेळ्ळेलीं बुद्दू वा दाड्डीं. मेळल्ल्या मार्कांचेर एका वेक्तिचें वेक्तित्व मेजची कालेत आमच्या समाजेची देकून हरेकल्याक चडीत मार्क घेंवचो शेवोट मात्र शिवाय ते मार्क कशे आपणांवचें वा शिकप म्हळ्यार कितें म्हळ्ळी प्रजना आसाना. हेच्च चिंत्पाचे मुकार वचून दोतोर, वकील, फुडारी, पोलीस, जडज, धार्मीक मुखेली जाता. आनी हाचो परिणाम आमी भगून आसांव; दोतोर जाल्ले ओपरेशनाच्या नांवांनी चोर्ता, वकील आनी जडज मेळोन कानुनाचो सोल्लो (डील) कर्ता, फुडारी अपलो देसच विखुंक आयतो जाता, पोलीस कायद्याचीं निबां घेवन फार्ता आनी धार्मीक मुखेली भांदपां भांदून लोकांक सोल्ता. हें चलून आयलां, चलून आसा आनी चलून आसतेलें जेदोळ पऱ्यांत आमच्या मतिभितर शेण भरून आसता तेदोळ पऱ्यांत चल्तेलें आनी पयलेंय हांतूं सलवल्लो, आतांय सलवोंचो आनी फुडेंय सलवोंच्यार आसचो सादो लोक म्हळ्ळें अढूक सत आमीं केदिंच समजनांव न्हय?
समाजेंत आमचें व्हडपण धाखवंक आमचीं घरां रावळेरापरीं सजयतांव, व्हणदिंनी रंगाळ पेंयट काडयतांव, घरांसमोर फुलांची झडां लायतांव पूण आमच्या कुडिभितर आसच्या मतीक कितलें खाण दितांव? देकून समाजेंत अजून आमी जम्यार आसूनयी एक्सुरेच जावन जियेतांव. आमची समाजीक प्रजना रिती वा खाली. समाजीक प्रजना म्हळ्ळीच ना तर समाजीक काळजी कशी उदेतेली?
खंयच्याय जात/भासेचो लोक व्हाडता फकत्त वयचारीक व्हाडावळेंत. देकून आमकां भक्त आसुंक जाय पूण आमची भास, आमची संसकृती, आमची कला, आनी प्रमूक जावन आमचें साहीत भोव महत्वाचें. हांगा आतां आमी सगळ्यांनी काणयो, कविता बरवंक सुरू कर्चें म्हण सांगचो म्हजो इरादो न्हय. साहीत म्हळ्यार तितलेंच न्हय, आमचे विचार कितले गुंडायेन आसात म्हळ्ळें पळेंवचें पार्कुंचें.
जेदनां म्हजेसवें शिकून/काम करून आसल्ले तांच्या वेवेगळ्या शेवोटाक पावताना हांव साहित्यातेवशीन चमकलों. संसारांत जयत म्हळ्यार ’पुंजायिल्लें/कमायिल्लें धन/दिर्वें मात्र’ म्हण चिंतच्या समाजेक म्हजो शेवोट पिसो म्हण दिसत. हांव तसल्यांचेर भिर्मत पावतां आनी तसल्यांच्या पिडेसत चिंत्पाक बदलुंक देवालागीं माग्तां. आतां ’देव’ सब्ध व्हापारलो देकून ह्या सभदाचें हक्क (copyrights) आसचे भागेवंत विज्मीत पावानाकात, हांवयी देवाक मांदतां, म्हाकाय भक्त आसा (तुमच्याकी चडीत आसा, पूण तुमकां निघंट करुंक म्हाका नाका). पूण हरेकले आपापले शेवोट धरून चमकले आनी हांव म्हज्या शेवोटांत चमकलों. कोण कितें कर्ता? कित्याक कर्ता? कितें करिजाय आसलें? कित्याक करिनांत? कशें कर्चें? केदाळा कर्चें? हें सवाल हेरांक हांव कर्चेपरास हांव म्हाकाच कर्तां आनी खिणान संसार बदल्च्या पिश्या चिंत्पाची सावळी सयत म्हज्या मतिंत मयलापयस सयत नां. पूण एक प्रामाणीक (म्हज्या कोशेडदापरकार) चिंतप आसा, कोंकणी म्हजी आवयभास, आनी आपल्या आवयक आश्रमांत लोटचा लोकांक आवयभास म्हळ्ळें कितें पडून गेलां न्हय?, पूण हांव तरयी तसल्यांच्या पंग्तेर आसुंक न्हजो, हांवें म्हज्या तांकिचें कांय चिल्लर काम करुंक जाता तर कर्चें म्हळ्ळे चिंत्पान (बजारी चिंत्पाच्यानी हाका पिशें म्हण्येत) अजीक चोवदा वर्साधीं; म्हणजे २००४ इस्वेंत, तेंय पर्की कुवेयटांत सुरू केल्लें ’कोंकणी अभियान समिती’, आनी ह्या मिसांवाचो उद्देश फकत एक - कोंकणी विसतारुंची. कोंकणी पत्रां, कोंकणी बूक, कोंकणी कोवळ्यो वरून घरान घर वचून कोंकणी लोकाक पावंवचीं. पूण हांगासर एक पयसो सयत आमकां नाका म्हणून कोशेडदाखाल सत उचारुंक म्हाका तरयी कसलीच भिरांत ना. आनी त्या अभियानांत म्हजेसवें वावर केल्ले जायते प्रामाणीक कोंकणी सांदे आसात, आनी ह्येविश्यांत तेच कांय गोवाय दितीत. २००४ इस्वेंत सुरू जाल्ल्या ह्या अभियानांत २००५ इस्वेंत मुखारिलें, आनी २००५ इस्वेच्या कोंकणी अभियान समितिचें उग्तावण करुंक आयिल्लो आमचो कोंकणी पाद्री मा|मेलवीन डी’कुन्हा तवळ कुवेयटांत आसलो, ताणें भास दिली; ’वल्ली, हांव सयत कुवेयटांतल्या हेर इगर्ज/कोपेलांनी कोंकणी मीस सुरू कर्तलों’, आनी वेगिंच ताणें साल्मिया, अह्मदिंत सयत कोंकणी मीस सुरू केलें, आज सयत कोंकणी मिसांक लोक भरून भरून येता मात्र न्हय, आतां कुवेयटांतलें मालघडें कोंकणी संघटन ’के.सी.डबल्यू.ए’ (कुवेयट कोंकणी वेलफेर असोसियेशन) हाणीं कुवेयटांत ’कोंकणी क्लाशी सुरू कर्चें मिसांव’ हातीं धरलां. ही जावनासा आमची आवयभासेची काळजी.
कुवेयटांत हांव पयणारी, आनी आतां मुंबयांतयी हांव पयणारीच. पूण जिवीतच एक पयण म्हणताना हें पयण कांय वेगळें न्हय. आतां मुंबयांत सयत जायतो कोंकणी लोक आसा, मायभासेचो हुसको आनी काळजी तांकां आसा, आमी मुंबयांत एकवटीत जावन कोंकणी वावर करुयेता. एकवटीत म्हळ्यार एक संघटन म्हण चिंतिनाकात, एक चिंताप - ज्यें भीं आमीं वोंपल्लें आधलेवर्सा; ’कोंकणी एकवट २०१७’, आनी हें मुकारून आमी मुंबयांतल्या कोंकणी तालेंताक मुकार हाडुंक एक मेट काडलें आनी आटेपन्नास भुर्ग्यांनी अखील भारतीय कोंकणी कवितासर्तेंत वांटो घेतलो. आनी ह्या वर्सां आमी ’कोंकणी अभियान समिती’ मुंबयांत सयत सुरू कर्चीं मेटां काडून आसांव, मुंबयांतल्या वेवेगळ्या वीस फिर्गजेच्या वीस उर्भेवंतांक आमी विंचला, कोंकणीक तांचेमुखांत्र घरान घर आमी आबियान चलयतेल्यांव आनी भोव अभिमानान आनी गवरवान चलयतेल्यांव.
आमकां तरयी आमच्या आवयभासेचेर अभिमान आसा आनी आसतलो. आनी तो अभिमान कोण तांतांच्या मतिच्या भलायकेपरिंच चिंतुंदीत, आमकां तें पडून गेल्लें ना, पूण हें आमचें मिसांव म्हणा, तेसांव म्हणा, पाशांव म्हणा वा तेंतेसांव म्हणा, पूण आमचो शेवोट इतलोच; ’कोंकणी उलय, कोंकणी उरय, कोंकणी आमची आवय’
[सेवक, कोंकणी] - एपरील २०१८
